Ben jij jezelf online?

Lesbrief

Duur van de klassenquest: 45 minuten
Doelgroep: Geschikt voor leerlingen tussen 8 en 12 jaar.

In deze klassenquest ontdekken de leerlingen dat niet alles wat je online ziet of leest echt is. Iemand kan zich anders voordoen als de persoon is. In dit geval is dat Brad, de buurjongen van Isobel. Hij verkoopt het ziekmakende drankje E-water, een drankje dat er volgens hem voor zorgt dat je de grootste spieren krijgt. De leerlingen gaan met Isobel mee om bewijs te verzamelen tegen Brad , want hij maakt onschuldige mensen ziek! Zo leren ze wat de gevolgen kunnen zijn van je anders voordoen op het internet.

Leerdoelen

Leerlingen weten…

  1. dat niet alles wat je op internet ziet of leest echt is.
  2. wat de gevolgen kunnen zijn voor jezelf en anderen van het anders voordoen op het internet (positief en negatief)
  3. dat je je anders kunt voordoen op het internet

SLO

Digitale geletterdheid

Kerndoel 2: Digitale media en informatie

Doelzin: De leerling navigeert doelgericht in het digitale media- en informatielandschap voor het verwerven en verwerken van informatie. Het gaat hierbij om:

  1. beoordelen van aangeboden en gevonden informatie op betrouwbaarheid en bruikbaarheid;
  2. beschrijven hoe makers van digitale media de aandacht van gebruikers trekken, vasthouden en beïnvloeden met kleurende en sturende technieken;

Kerndoel 8: Digitale technologie, jezelf en de ander

Doelzin: De leerling maakt weloverwogen keuzes bij het gebruik van digitale technologie en digitale media. Het gaat hierbij om:

  1. evalueren van de invloed van digitale technologie en digitale media op eigen denken en gedrag en op de interactie met anderen;
  2. rekening houden met eigen fysieke en mentale gezondheid;

Burgerschap

Kerndoel 1: Schoolcultuur

Doelzin: De school zorgt voor een democratische cultuur. Het gaat hierbij om:

  1. stimuleren van kritische denkvaardigheden, morele en ethische oordeelsvorming en het offline en online respectvol communiceren daarover;

Kerndoel 2: Diversiteit

Doelzin: De leerling handelt respectvol vanuit kennis over een diverse samenleving. Het gaat hierbij om:

  1. verkennen van en reflecteren op de eigen offline en online identiteit in relatie tot anderen;

Kerndoel 3: Democratische waarden

Doelzin: De leerling geeft aan hoe diens handelen verbonden is met democratische waarden. Het gaat hierbij om:

  1. verkennen op basis van morele en ethische perspectieven wat rechtvaardigheid en verantwoordelijk handelen betekent voor jezelf;
  2. afwegen hoe het eigen handelen effect heeft op de omgeving en het welzijn van anderen, nu en in de toekomst

Benodigdheden

  1. Digibord/interactief bord
  2. Maak alvast een leerkrachtenaccount hier aan. Wil je een quest vooraf bekijken? Klik aan het begin op ‘oefenen’. Dit kost ongeveer een half uur.

Woordenlijst

  1. COPS: De Cyber Offender Prevention Squad van de politie. Het COPS-team laat mogelijke daders van cybercrime de gevolgen ervan zien. Maar kijkt ook naar de toffe dingen die ze zouden kunnen doen met hun digitale vaardigheden.
  2. Influencers: een influencer is iemand die andere mensen kan beïnvloeden om een product te kopen, een dienst af te nemen of merkbekendheid te stimuleren. Hij/zij is zeer actief op social media, heeft veel fans en/of volgers, en kan invloed uitoefenen op een specifieke doelgroep.

De les

Introductie - 10 min

Vertel de leerlingen dat jullie het gaan hebben over hoe je je online presenteert en daar een game over gaan spelen. Er worden bijvoorbeeld heel vaak foto’s of video’s bewerkt. Maar waarom zou dat zo zijn? En wat zouden de gevolgen daarvan kunnen zijn?

Introductievragen

  1. Zie je weleens foto's op sociale media die er een beetje anders uitzien dan normaal? Wat vind je daarvan?
  2. Heb je ooit een foto van jezelf bewerkt voordat je deze op internet hebt gezet? Waarom heb je dat gedaan? Wat gebeurde er daarna?
  3. Denk je dat het oké is om foto's te bewerken, of moeten ze precies laten zien hoe je er echt uitziet?
  4. Welke filters gebruik je graag als je een foto bewerkt? Waarom vind je die leuk?
  5. Denk je dat het belangrijk is dat foto's er perfect uitzien op sociale media? Waarom wel of niet?
  6. Heb je weleens iets leuks meegemaakt nadat je een bewerkte foto hebt gedeeld? Of misschien iets minder leuks? Wat gebeurde er?
  7. Wat denk je dat er gebeurt als iedereen alleen maar perfecte foto's deelt op sociale media? Is dat goed of slecht?

Kern - 30 min

Start de quest op het digibord. Geef aan dat jullie nu gaan starten met de game en bespreek regels die passen bij jouw klas wanneer jullie klassikaal een spel op het digibord spelen.

In de quest vertelt Isobel het verhaal. Dit is in tekst beschreven. Je kunt ervoor kiezen om kinderen de tekst om de beurt te laten voorlezen.

De leerlingen moeten in de quest twee puzzels oplossen. Dit kunnen ze individueel of in groepjes doen. Ze kunnen de puzzels zelf natekenen en invullen, maar je kunt ze ook van tevoren printen. De puzzels kun je vinden in bijlage 1 (bijlage 2 zijn de oplossingen).

Tijdens de quest worden er stellingen voorgelegd en vragen gesteld. Kies zelf over welke onderwerpen je de diepte in gaat met jouw klas. Sluit aan bij de behoefte van jouw leerlingen, anders kom je in de knoop met de tijd. Als je toch alles wilt bespreken, wat natuurlijk ook super tof is! dan kun je de les ook in stukjes knippen en een andere keer verder spelen. De quest is bij de volgende sessie opnieuw te starten waar jij was gebleven.

Afsluiting - 10 min

Eindquiz

Speel de eindquiz in de game om te checken of ze hebben opgelet!

Evaluatie

Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd. Is hun beeld van bewerkte foto’s nu veranderd? Stel bijvoorbeeld nog een aantal vragen uit de introductie opnieuw.

Tips

  1. Om een levendig gevoel toe te voegen, kun je leerlingen om de beurt de tekst laten lezen, waardoor de ervaring nog boeiender wordt.
  2. Als je de voorkeur geeft aan een stille quest, kun je het geluid uitschakelen. Navigeer naar het optiemenu van het spel waar je de muziek uit kan zetten.

Meer informatie

  1. Video - De Vloer op Jr: Ben je online iemand anders dan ofline?
  2. Video - NOS: Kun je depressief worden van social media?
  3. Video - De Dikke Data Show: Deep Fake
  4. Video - Klokhuis: Beeldmanipulatie
  5. Video - NOS: Hoe verdienen YouTubers geld?

Bijlage

Bijlage 1

Puzzel 1

Puzzel 2


Bijlage 2

Oplossing puzzel 1

Oplossing puzzel 2

Om klassenquests te spelen heb je een leerkracht account nodig.

Heb je al een leerkracht account?